Bức thư cuối cùng Bác Hồ gửi cho ngành Giáo dục và các Thầy, Cô giáo

 Mặc dù bận trăm công, nghìn việc nhưng Bác vẫn thường xuyên viết thư gửi cho ngành giáo dục đặc biệt là bức thư cuối cùng được đăng Báo Nhân Dân, số 5299, ngày 16-10-1968.

 
Bác Hồ đang theo dõi một cháu nhỏ đánh vần khi đến thăm lớp vỡ lòng ở phố Hàng Than, Hà Nội, năm 1958

 “Ngủ ai cũng như lương thiện
Tỉnh dậy phân ra kẻ dữ, hiền
 Hiền, dữ đâu phải là tính sẵn
 Phần nhiều do giáo dục mà nên”.

       
 Những tháng ngày trong chốn cầm lao của nhà tù Tưởng Giới Thạch, Bác Hồ đã rút ra vai trò của giáo dục. Khi được thả tự do về nước lãnh đạo Nhân dân tổng khởi nghĩa giành chính quyền, khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa Bác đã  chăm lo đến sự nghiệp giáo dục. Đó là phong trào “diệt giặc dốt”. Người  đánh giá rất cao tầm quan trọng của giáo dục. Giáo dục là một trong những phương tiện quan trọng nhất để nâng cao năng lực và phẩm chất của con người, là động lực của sự phát triển, đưa nước nhà tiến tới giàu mạnh, dân chủ, văn minh, ‘bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu”. Mặc dù bận trăm công, nghìn việc nhưng Bác vẫn thường xuyên viết thư gửi cho ngành giáo dục đặc biệt là bức thư cuối cùng được đăng Báo Nhân Dân, số 5299, ngày 16-10-1968. Toàn văn bức thư như sau:

“Các cô các chú và các cháu thân mến,

Nhân dịp đầu nǎm học thứ tư chống Mỹ, cứu nước, Bác thân ái gửi lời thǎm hỏi tất cả các cô, các chú và các cháu.

Trong hoàn cảnh cả nước có chiến tranh, sự nghiệp giáo dục của chúng ta vẫn phát triển nhanh, mạnh hơn bao giờ hết.

Bác vui lòng biết rằng mặc dù hoàn cảnh khó khăn, hiện nay miền Bắc nước ta đã có một vạn hai nghìn trường phổ thông, mỗi xã đều có trường cấp một, nhiều xã đã có trường cấp hai, các huyện đều có ít nhất một trường cấp 3. Số người đi học đã hơn 6 triệu, trong đó có hơn 1 triệu cán bộ và công nông đang học bổ túc vǎn hoá. Số người vào học các trường đại học và trung học chuyên nghiệp tăng gần gấp 3 lần so với trước chiến tranh chống Mỹ. Hơn 30 trường đại học và 200 trường trung học chuyên nghiệp đã phối hợp chặt chẽ với các ngành và các địa phương, đẩy mạnh công tác đào tạo cán bộ, tập trung cũng như tại chức.
Các trường đã có nhiều cố gắng trong việc thi đua dạy tốt và học tốt, bảo đảm an toàn cho thầy và trò, làm cho đời sống vật chất và tinh thần ngày càng tiến bộ.
Mặc dù giặc Mỹ điên cuồng đánh phá miền Bắc ác liệt, chúng không những đã thất bại thảm hại trên mặt trận chính trị, quân sự, mà ta đã thắng chúng cả trên mặt trận giáo dục và đào tạo cán bộ.

Làm được như vậy là nhờ Đảng ta có đường lối đúng đắn, quân đội và nhân dân ta rất anh hùng; và cũng do các cô, các chú, các cháu trong các trường học đã cùng nhau vượt qua nhiều khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Nhân dịp này, Bác khen ngợi những cố gắng và thành tích mà các cô, các chú và các cháu đã đạt được.

Nhưng đế quốc Mỹ còn ngoan cố. Cách mạng nước ta còn phải khắc phục nhiều khó khăn gian khổ để đạt thắng lợi hoàn toàn. Hiện nay, Đảng và nhân dân giao cho các cô, các chú, các cháu nhiệm vụ lớn hơn trước. Vì vậy, Bác nhắc các cô, các chú và các cháu mấy điều sau đây:

- Thầy và trò phải luôn luôn nâng cao tinh thần yêu Tổ quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, tăng cường tình cảm cách mạng đối với công nông, tuyệt đốí trung thành với sự nghiệp cách mạng, triệt để tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng nhận bất kỳ nhiệm vụ nào mà Đảng và nhân dân giao cho, luôn luôn cố gắng cho xứng đáng với đồng bào miền Nam anh hùng.

- Dù khó khăn đến đâu cũng phải tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt. Trên nền tảng giáo dục chính trị và lãnh đạo tư tưởng tốt, phải phấn đấu nâng cao chất lượng vǎn hoá và chuyên môn nhằm thiết thực giải quyết các vấn đề do cách mạng nước ta đề ra và trong một thời gian không xa, đạt những đỉnh cao của khoa học và kỹ thuật.

- Các cô các chú, các cháu phải cùng nhau tổ chức và quản lý đời sống vật chất và tinh thần ở các trường học ngày một tốt hơn, tăng cường bảo đảm sức khoẻ và an toàn.

Nhiệm vụ của cô giáo, thầy giáo là rất quan trọng và rất vẻ vang.

Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng. Cần phải phát huy đầy đủ dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng quan hệ thật tốt, đoàn kết thật chặt chẽ giữa thầy và thầy, giữa thầy và trò, giữa học trò với nhau, giữa cán bộ các cấp, giữa nhà trường và nhân dân để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ đó.

Giáo dục nhằm đào tạo những người kế tục sự nghiệp cách mạng to lớn của Đảng và nhân dân ta, do đó các ngành, các cấp đảng và chính quyền địa phương phải thật sự quan tâm hơn nữa đến sự nghiệp này, phải chǎm sóc nhà trường về mọi mặt, đẩy sự nghiệp giáo dục của ta lên những bước phát triển mới.
Bác mong chờ những thành tích mới của các cô, các chú và các cháu.

Chào thân ái và quyết thắng
                   BÁC HỒ”

Vào năm 1968, trong khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn rất gay go, ác liệt thì sức khỏe của Bác ngày lại càng yếu hơn, mặc dù còn phải lo rất nhiều việc nhưng Người  vẫn đặc biệt quan tâm và tự hào về thành tựu của ngành giáo dục, về các thầy cô giáo. Vì vậy, nhân dịp đầu năm học mới, Bác đã có thư gửi các cán bộ, cô giáo, thầy giáo, công nhân viên, học sinh, sinh viên. Đây cũng là bức thư dài nhất Bác gửi ngành Giáo dục. Với cách viết ngắn gọn nhưng cô đọng, hàm súc, cách diễn đạt trong sáng, giản dị, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm đã thực sự truyền cảm hứng và lay động trái tim người đọc. Nội dung thư thể hiện tư tưởng, triết lý sâu sắc về giáo dục và đào tạo, đầy chất nhân văn. Với khoảng 800 từ nhưng rất nhiều điều Bác muốn nhắn gửi tới các thầy, cô giáo.

Mở đầu thư, Bác phấn khởi biểu dương những thành tích đạt được của sự nghiệp giáo dục nước nhà : “Nhân dịp đầu nǎm học thứ tư chống Mỹ, cứu nước, Bác thân ái gửi lời thǎm hỏi tất cả các cô, các chú và các cháu. Trong hoàn cảnh cả nước có chiến tranh, sự nghiệp giáo dục của chúng ta vẫn phát triển nhanh, mạnh hơn bao giờ hết.” Dù sức khỏe giảm sút, bận việc nhưng Bác vẫn quan tâm, nắm được chi tiết cụ thể các trường, các cấp học, các hình thức học, các thành tích mà ngành giáo dục đã đạt được như: có một vạn hai nghìn trường phổ thông,  hơn 6 triệu người đi học, hơn 1 triệu cán bộ và công nông đang học bổ túc vǎn hoá…Kính trọng Bác, chúng ta càng thương Bác nhiều hơn. Chính sự quan tâm này của Bác thể hiện sâu sắc quan điểm của Người: Đầu tư cho phát triển giáo dục là một bộ phận thiết yếu, hết sức quan trọng “Giáo dục nhằm đào tạo những người kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta”.

Tiếp theo, Bác chỉ rõ nguyên nhân thành công của sự nghiệp giáo dục trong thời gian qua là “nhờ Đảng ta có đường lối đúng đắn, quân đội và nhân dân ta rất anh hùng; và cũng do các cô, các chú, các cháu trong các trường học đã cùng nhau vượt qua nhiều khó khăn để hoàn thành tốt nhiệm vụ”. 

Không chỉ ngợi khen thành tích mà thày và trò đã đạt được Bác còn ân cần nhắc nhở các thầy, cô giáo, công nhân viên, học sinh, sinh viên:
Thứ nhất, “Thầy và trò phải luôn luôn nâng cao tinh thần yêu Tổ quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, tǎng cường tình cảm cách mạng đối với công nông, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng, triệt để tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng nhận bất kỳ nhiệm vụ nào mà Đảng và nhân dân giao cho, luôn luôn cố gắng cho xứng đáng với đồng bào miền Nam anh hùng”.

Thứ hai, “Dù khó khăn đến đâu cũng phải tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt” Bác nói ngắn gọn nhưng chúng ta có thể hiểu: Thầy cô giáo bao giờ cũng phải tập trung vào “dạy tốt” và học sinh phải “học tốt”.“Dạy tốt và học tốt” còn là: chương trình phải luôn bám sát mục tiêu vươn lên chiếm lĩnh tri thức của văn minh nhân loại, kinh nghiệm lịch sử dân tộc. Giáo dục có vai trò vô cùng quan trọng: Có giáo dục mới có tri thức, “đạt những đỉnh cao của khoa học và kỹ thuật” mới kiến thiết được đất nước, mới đưa đất nước tiến tới văn minh bằng các cường quốc, khi ấy dân tộc mới bước tới đài vinh quang.

Thứ ba, “các cô các chú, các cháu phải cùng nhau tổ chức và quản lý đời sống vật chất và tinh thần ở các trường học ngày một tốt hơn, tǎng cường bảo đảm sức khoẻ và an toàn.” Người nhấn mạnh: "Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng", "phải chăm sóc nhà trường về mọi mặt" và "nhiệm vụ của cô giáo, thầy giáo là rất quan trọng và rất vẻ vang". Để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ ấy, Bác căn dặn là phải đoàn kết chặt chẽ và phát huy dân chủ trong nhà trường.

Cuối thư, Bác Hồ nêu rõ trách nhiệm của các cấp ủy Đảng và chính quyền đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo:  “các ngành, các cấp Đảng và chính quyền địa phương phải thật sự quan tâm hơn nữa đến sự nghiệp này, phải chăm sóc nhà trường về mọi mặt, đẩy sự nghiệp giáo dục của ta lên những bước phát triển mới".
Đã hơn 50 năm trôi qua, nhưng những lời tâm huyết của Bác trong nội dung bức thư có ý nghĩa lý luận và thực tiễn vô cùng sâu sắc. Nó đã, đang và mãi vẫn là phương châm, là phương pháp, là nguyên tắc để xây dựng và phát triển nền giáo dục nước nhà. 

Thuấn nhuần lời dạy của Bác: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”, các thày giáo, cô giáo, học sinh, sinh viên nguyện học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh để “yêu Bác lòng ta trong sáng hơn”.
 

Tác giả: Nguyễn Thị Thơm - Trường Cán bộ quản Lý Giao thông vận tải
Bài viết liên quan
Liên kết website
Thông kê truy cập
Lượt truy cập hiện tại : 9
Hôm nay : 1.138
Hôm qua : 2.579
Tháng 11 : 31.599
Năm 2020 : 460.554