Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.
Việc ban hành và nhanh chóng phổ biến Nghị định được đánh giá là bước đi kịp thời, thể hiện quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc tháo gỡ những tồn tại kéo dài nhiều năm, đồng thời tạo lập một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, minh bạch, phù hợp với thực tiễn.
Phát biểu tại Hội nghị, Phó Cục trưởng Cục ĐBVN Nguyễn Viết Huy nhấn mạnh, Nghị định số 122/2026/NĐ-CP được ban hành trong bối cảnh nhiều dự án BOT rơi vào tình trạng khó khăn kéo dài do biến động chính sách, thay đổi quy hoạch và các yếu tố khách quan khác. Việc xây dựng Nghị định là quá trình phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều cơ quan, với mục tiêu tháo gỡ tận gốc những “nút thắt” tồn tại nhiều năm.
Theo Phó Cục trưởng, điểm cốt lõi của hội nghị lần này là thống nhất nhận thức và cách thức triển khai Nghị định trong thực tiễn. “Sau một quá trình xây dựng rất khó khăn, đến nay có thể khẳng định hệ thống pháp lý cơ bản đã được hoàn thiện, tạo nền tảng quan trọng để triển khai các bước tiếp theo, đặc biệt là giải ngân nguồn vốn nhà nước hỗ trợ các dự án”, ông Nguyễn Viết Huy nhấn mạnh.
Ông Phùng Đức Dũng, Trưởng phòng Quản lý đầu tư công tư (Cục Đường bộ Việt Nam), đã trực tiếp trả lời, làm rõ nhiều câu hỏi của các đơn vị liên quan đến việc triển khai Nghị định 122 trong thực tiễn.
Khoanh vùng chính sách, xử lý đúng “điểm nghẽn”
Theo nội dung được giới thiệu tại hội nghị, Nghị định số 122/2026/NĐ-CP gồm 4 chương, 12 điều, tập trung điều chỉnh hai nhóm vấn đề lớn: xử lý vướng mắc giảm doanh thu và quy định điều kiện, nguyên tắc chi trả chi phí bồi thường khi chấm dứt hợp đồng trước thời hạn.
Điểm đáng chú ý là phạm vi áp dụng được xác định rõ đối với các dự án BOT trong lĩnh vực đường bộ có hợp đồng ký kết trước ngày 01/01/2021 – nhóm dự án chịu nhiều tác động của thay đổi chính sách, quy hoạch và điều kiện thực tế trong giai đoạn vừa qua. Đây cũng chính là nhóm dự án phát sinh nhiều bất cập về phương án tài chính, dẫn đến nguy cơ mất cân đối dòng tiền, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ và hiệu quả đầu tư.
Việc “khoanh vùng” đối tượng áp dụng cho thấy cách tiếp cận có trọng tâm, tránh dàn trải, đồng thời tạo điều kiện xử lý dứt điểm những tồn tại lịch sử mà không làm xáo trộn các dự án mới.
Bà Nguyễn Minh Hiếu, Phòng Quản lý đầu tư công tư trình bày các nội dung liên quan đến triển khai Nghị định 122.
Thiết lập cơ chế chia sẻ giảm doanh thu có điều kiện
Một trong những nội dung then chốt của Nghị định là cơ chế chia sẻ phần giảm doanh thu giữa Nhà nước và nhà đầu tư. Theo đó, không phải mọi dự án gặp khó khăn đều được hỗ trợ, mà phải đáp ứng các điều kiện chặt chẽ, đặc biệt là khi phương án tài chính không còn bảo đảm hiệu quả dù đã áp dụng các biện pháp điều chỉnh.
Các trường hợp được xem xét bao gồm việc phải giảm số lượng trạm thu phí do thay đổi quy hoạch hoặc khi dự án đã điều chỉnh mức phí, kéo dài thời gian thu phí tối đa đến 50 năm nhưng vẫn không đủ khả năng hoàn vốn, chi trả chi phí vận hành và nghĩa vụ tài chính.
Điểm nổi bật là cơ chế chia sẻ được thiết kế theo nguyên tắc “cùng chia sẻ rủi ro”. Nhà nước tham gia hỗ trợ nhưng đồng thời yêu cầu nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án và tổ chức tín dụng phải điều chỉnh giảm tỷ suất lợi nhuận, giảm lãi suất vay, cơ cấu lại phương án trả nợ. Điều này nhằm tránh tình trạng chuyển toàn bộ rủi ro sang ngân sách nhà nước.
Đặc biệt, Nghị định đặt ra yêu cầu xuyên suốt: không tăng phí sử dụng dịch vụ đường bộ và không kéo dài thời gian thu phí so với hợp đồng đã ký. Đây là nguyên tắc quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của người dân và doanh nghiệp – đối tượng sử dụng dịch vụ, đồng thời góp phần ổn định xã hội.
Ở chiều ngược lại, khi doanh thu thực tế cao hơn so với phương án tài chính điều chỉnh, cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ giám sát và yêu cầu cập nhật phương án để rút ngắn thời gian thu phí. Cơ chế hai chiều này góp phần tăng tính minh bạch và công bằng trong thực hiện hợp đồng BOT.
Bên cạnh việc hỗ trợ duy trì dự án, Nghị định cũng bổ sung cơ chế chấm dứt hợp đồng trước thời hạn – giải pháp được coi là cần thiết đối với các dự án rơi vào tình trạng bế tắc, không thể tiếp tục vận hành hiệu quả.
Theo quy định, các dự án đã hoàn thành, đưa vào khai thác tối thiểu 2 năm nhưng không được thu phí, hoặc dù đã áp dụng đầy đủ các giải pháp điều chỉnh tài chính mà vẫn không bảo đảm khả năng hoàn vốn, sẽ được xem xét chấm dứt hợp đồng.
Nguyên tắc xác định chi phí bồi thường được quy định cụ thể, trên cơ sở tổng hợp toàn bộ chi phí hợp lý, hợp lệ của dự án sau khi khấu trừ các khoản doanh thu thực tế. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm tính minh bạch, hạn chế phát sinh tranh chấp và bảo vệ quyền lợi chính đáng của các bên liên quan.
Việc bổ sung cơ chế này không chỉ giúp giải quyết dứt điểm các dự án “mắc kẹt”, mà còn góp phần giảm áp lực lên hệ thống tài chính – tín dụng, tránh nguy cơ phát sinh nợ xấu kéo dài.
.JPG)
Đại diện doanh nghiệp BOT nêu kiến nghị về cơ chế hỗ trợ tài chính.
Kêu gọi sự đồng thuận để tháo gỡ khó khăn tài chính
Một nội dung quan trọng khác được lãnh đạo Cục Đường bộ Việt Nam nhấn mạnh là yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các bên liên quan. Theo đó, để Nghị định đi vào cuộc sống, cần có sự đồng lòng của các địa phương, nhà đầu tư và đặc biệt là các ngân hàng – đơn vị cung cấp nguồn vốn tín dụng cho dự án.
“Việc đưa nguồn vốn hỗ trợ vào kế hoạch đầu tư công trung hạn, cũng như tổ chức giải ngân đúng tiến độ, không thể chỉ là nỗ lực của một phía. Cần có sự phối hợp chặt chẽ, trách nhiệm giữa các bên để bảo đảm hiệu quả triển khai”, Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy nhấn mạnh.
Sự đồng thuận này được kỳ vọng sẽ góp phần chấm dứt tình trạng đình trệ kéo dài tại một số dự án BOT, đồng thời tháo gỡ áp lực tài chính cho doanh nghiệp, tạo điều kiện duy trì hoạt động ổn định.
Nhấn mạnh nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026, Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy cho biết, ngành Đường bộ sẽ tập trung hoàn tất các thủ tục kiểm toán, rà soát nội bộ và xác định chính xác giá trị quyết toán đối với các dự án thuộc diện xử lý.
“Trọng tâm năm nay là hoàn tất toàn bộ quy trình kiểm toán, làm rõ số liệu, từ đó làm cơ sở quyết toán kinh phí cho 11 dự án tiêu biểu đã được xác định”, Phó Cục trưởng Nguyễn Viết Huy nêu rõ.
“Việc đẩy nhanh tiến độ kiểm toán và quyết toán không chỉ giúp các dự án sớm ổn định tài chính mà còn tạo điều kiện để triển khai các bước tiếp theo trong việc điều chỉnh hợp đồng, chia sẻ rủi ro hoặc chấm dứt hợp đồng theo quy định”. Phó cục trưởng cho biết.
Tại hội nghị, đại diện các địa phương, doanh nghiệp dự án và tổ chức tín dụng đã tập trung trao đổi, làm rõ nhiều nội dung liên quan đến quá trình triển khai Nghị định trong thực tế. Nhiều ý kiến đánh giá cao việc ban hành Nghị định số 122/2026/NĐ-CP, cho rằng đây là “cú hích” quan trọng giúp tháo gỡ những vướng mắc kéo dài trong các dự án BOT.
Đại diện các địa phương tham gia thảo luận, làm rõ các vướng mắc trong triển khai.
Đáng chú ý, tại phần thảo luận, ông Phùng Đức Dũng, Trưởng phòng Quản lý đầu tư công tư (Cục Đường bộ Việt Nam), đã trực tiếp trả lời, làm rõ nhiều câu hỏi của các đơn vị liên quan đến việc triển khai Nghị định 122 trong thực tiễn.
Trước những băn khoăn về quy trình xác định mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước, ông Phùng Đức Dũng cho biết, việc tính toán sẽ được thực hiện trên cơ sở số liệu kiểm toán, bảo đảm khách quan, minh bạch và đúng quy định pháp luật. Đồng thời, ông nhấn mạnh các địa phương và nhà đầu tư cần chủ động phối hợp cung cấp đầy đủ hồ sơ, tài liệu để rút ngắn thời gian thẩm định.
Liên quan đến tiến độ kiểm toán và quyết toán các dự án BOT, ông Dũng khẳng định đây là nhiệm vụ trọng tâm trong năm nay. Cục Đường bộ Việt Nam đang tích cực phối hợp với các cơ quan liên quan để đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn tất các thủ tục cần thiết đối với 11 dự án theo kế hoạch.
Đối với các nội dung liên quan đến điều chỉnh phương án tài chính và cơ cấu lại khoản vay, đại diện Cục Đường bộ Việt Nam cho biết sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các ngân hàng thương mại và nhà đầu tư để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên, đồng thời tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Phần giải đáp thẳng thắn, cụ thể của ông Phùng Đức Dũng đã góp phần tháo gỡ nhiều vướng mắc, tạo sự thống nhất trong nhận thức và cách thức triển khai giữa các đơn vị tham gia, qua đó nâng cao hiệu quả thực thi Nghị định 122 trong thời gian tới.
Toàn cảnh hội nghị triển khai Nghị định 122 về xử lý vướng mắc các dự án BOT.
Hội nghị phổ biến Nghị định không chỉ mang ý nghĩa truyền đạt chính sách mà còn là diễn đàn để các bên liên quan trao đổi, làm rõ các vấn đề thực tiễn trong quá trình triển khai. Sự tham gia của nhiều doanh nghiệp BOT lớn và các ngân hàng như VietinBank, BIDV, Techcombank… cho thấy sự quan tâm sâu sắc của thị trường đối với chính sách mới.
Thông qua hội nghị, Cục Đường bộ Việt Nam đã chủ động giải đáp, định hướng áp dụng, góp phần thống nhất nhận thức và tạo sự đồng thuận trong quá trình thực hiện.
Trong bối cảnh nhu cầu đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông vẫn rất lớn, việc hoàn thiện cơ chế chia sẻ rủi ro và xử lý vướng mắc các dự án BOT có ý nghĩa quan trọng trong việc thu hút nguồn lực xã hội. Nghị định số 122/2026/NĐ-CP, với cách tiếp cận thực tiễn, minh bạch và hài hòa lợi ích, được kỳ vọng sẽ tạo cú hích cho các dự án BOT phát triển ổn định, bền vững, đóng góp tích cực vào sự phát triển của ngành Đường bộ và nền kinh tế đất nước.
