Cục đường bộ Việt Nam

Department For Roads Of Viet Nam

  • :
  • :
Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh! - Toàn Đảng, toàn dân và toàn quân phấn đấu sớm đưa Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng thành hiện thực cuộc sống!
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Kỳ 5: Một mạng lưới đường bộ, nhiều chủ thể quản lý: Làm thế nào bảo đảm vận hành thống nhất?

Hàng nghìn kilômét đường bộ được quản lý bởi các cơ quan Trung ương, chính quyền địa phương, doanh nghiệp nhà nước và nhà đầu tư PPP/BOT. Khi một tuyến cao tốc ùn tắc, một nút giao quá tải hoặc một công trình xuất hiện nguy cơ mất an toàn, tác động thường vượt ra ngoài phạm vi của đơn vị quản lý trực tiếp. Thực tiễn đang đặt ra yêu cầu cấp thiết: Không chỉ phân định rõ trách nhiệm từng chủ thể, mà còn phải bảo đảm khả năng điều phối, xử lý chung trên toàn mạng lưới, đảm bảo phối hợp phát huy thế mạnh của từng cấp, từng chủ thể với giải pháp kỹ thuật, quản lý chuyên ngành thống nhất.

 

Một điểm nghẽn giao thông, nhiều bên cùng chịu tác động

Một phương tiện lưu thông từ Hà Nội đến các tỉnh phía Nam có thể đi qua đường đô thị, đường cao tốc do doanh nghiệp BOT quản lý, đường cao tốc do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) khai thác, sau đó tiếp tục đoạn tuyến cao tốc do Khu QLĐB quản lý rồi các tuyến quốc lộ hoặc đường địa phương. Với người tham gia giao thông, đây là một hành trình liên tục nhưng phía sau hành trình đó là nhiều cơ quan, tổ chức với phạm vi quản lý và trách nhiệm khác nhau. Sự phân định này là cần thiết nhưng cũng nảy sinh những vấn đề không thể giải quyết riêng trong phạm vi từng tuyến đường. Một nút giao kết nối giữa cao tốc và đường địa phương bị quá tải có thể gây ùn tắc ngược lên tuyến chính. Việc điều chỉnh tốc độ trên một đoạn cao tốc phải tính đến điều kiện khai thác của các đoạn liền kề. Khi xảy ra tai nạn hoặc phải đóng đường, phương án phân luồng có thể tác động đến nhiều địa phương, thậm chí làm thay đổi cả hành trình vận tải liên tỉnh. Đặc biệt, với những tuyến đường có lưu lượng phương tiện lớn, việc xử lý một bất cập về tổ chức giao thông thường liên quan đồng thời đến cơ quan quản lý đường bộ, lực lượng Cảnh sát giao thông, chính quyền địa phương và doanh nghiệp vận hành.

Vấn đề đặt ra không phải là giao toàn bộ mạng lưới cho một chủ thể, mà là bảo đảm các quyết định của nhiều chủ thể không tạo ra những điểm đứt gãy trong hoạt động khai thác tuyến đường cũng như sự lưu thông thông suốt an toàn của mạch máu giao thông.

Điều chỉnh tốc độ cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình: Không thể chỉ tính riêng một đoạn tuyến

Một ví dụ rõ nét là việc điều chỉnh tốc độ khai thác trên cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình trong tháng 10/2026. Tuyến cao tốc này được thiết kế khai thác với tốc độ tối đa 120 km/h. Tuy nhiên, sau hơn 14 năm hoạt động, sự phát triển của các khu đô thị, khu công nghiệp và những nút giao kết nối đã khiến lưu lượng phương tiện tăng nhanh khiến tuyến này có hiện tượng mãn tải. Tại các nút giao, phương tiện thường xuyên phải giảm tốc độ, chuyển hướng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Đáng chú ý, tốc độ khai thác trên các đoạn tuyến liên tiếp chưa đồng bộ: Pháp Vân – Cầu Giẽ tối đa 100 km/h, Cầu Giẽ – Ninh Bình 120 km/h và Cao Bồ – Mai Sơn 80 km/h.

Trước thực tế đó, Cục Cảnh sát giao thông (C08) kiến nghị điều chỉnh tốc độ; VEC đề xuất phương án; Khu QLĐB I tham gia đánh giá các điều kiện khai thác. Trên cơ sở xem xét ý kiến của các bên, Cục ĐBVN chấp thuận điều chỉnh giảm tốc độ tối đa trên tuyến Cầu Giẽ–Ninh Bình xuống 100 km/h.

 

Nút giao và các đoạn cao tốc nối tiếp nhau đòi hỏi phương án tổ chức giao thông được xem xét trên toàn hành lang vận tải. Tình huống này cho thấy, vấn đề của một đoạn cao tốc không thể tách rời toàn tuyến. Việc điều chỉnh tốc độ, tổ chức làn xe hay cải tạo nút giao cần dựa trên đánh giá tổng thể về lưu lượng, năng lực thông hành, nguy cơ tai nạn và điều kiện kết nối với mạng lưới xung quanh.

Toàn cảnh nút giao 3 tầng 1.400 tỷ đồng trên cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình

Cũng từ đây đặt ra yêu cầu phối hợp với các địa phương trong kiểm soát đấu nối, tổ chức giao thông trên đường dẫn và xử lý nguy cơ ùn tắc tại các cửa ngõ cao tốc. Nếu tuyến chính được tổ chức hợp lý nhưng đường kết nối không đáp ứng lưu lượng, hiệu quả điều hành toàn hành lang vận tải vẫn bị hạn chế.

Cao tốc Nội Bài – Lào Cai: An toàn kết cấu hạ tầng không thể chỉ trông chờ vào đơn vị vận hành

Nếu tình huống Cầu Giẽ–Ninh Bình cho thấy yêu cầu điều phối tổ chức giao thông, thì những bất cập trên cao tốc Nội Bài–Lào Cai lại làm rõ trách nhiệm phối hợp trong quản lý, bảo trì và bảo đảm an toàn hạ tầng.

Trong năm 2026, Cục ĐBVN và C08 đã nhiều lần ghi nhận, kiến nghị xử lý các tồn tại trên tuyến, từ mặt đường hằn lún, suy giảm độ nhám đến hệ thống báo hiệu và điều kiện an toàn tại các đoạn đang thi công mở rộng. Đầu tháng 11/2026, Cục ĐBVN tiếp tục yêu cầu VEC khẩn trương sửa chữa những vị trí hư hỏng, bổ sung đầy đủ biển báo, rào chắn, đèn cảnh báo và tổ chức phân luồng tại các khu vực thi công, tuân thủ các quy định bảo đảm giao thông khi thi công trên đường bộ đang khai thác. Khu QLĐB I được giao tăng cường kiểm tra hiện trường, đôn đốc khắc phục; lực lượng của C08 phối hợp phát hiện các nguy cơ mất an toàn.

Thực tế này phản ánh một đặc điểm quan trọng của quản lý đường bộ hiện nay là: Trách nhiệm vận hành, bảo trì trực tiếp thuộc về chủ thể được giao quản lý tuyến, nhưng việc nhận diện nguy cơ, kiểm tra và yêu cầu khắc phục có thể cần sự tham gia của nhiều cơ quan theo thẩm quyền. Với các tuyến đường cao tốc đang khai thác, đặc biệt trong thời gian thi công nâng cấp, sự phối hợp phải được thực hiện ngay từ bước lập phương án tổ chức giao thông, bố trí cảnh báo, kiểm soát phương tiện công trường đến theo dõi và khắc phục các điểm mất an toàn. Quan trọng là mọi kiến nghị sau kiểm tra phải được chuyển thành nhiệm vụ xử lý cụ thể, có thời hạn, có đơn vị chịu trách nhiệm và được kiểm tra kết quả thực hiện. Phát hiện được bất cập nhưng không theo dõi đến khi khắc phục thì nguy cơ đối với người tham gia giao thông vẫn còn nguyên.

Thi công mở rộng cao tốc khi đang khai thác đòi hỏi phối hợp thường xuyên giữa đơn vị vận hành, đơn vị thi công và lực lượng chức năng.

Từ cao tốc đến đường địa phương: Cùng một yêu cầu an toàn, nhiều chủ thể thực hiện

Một tình huống khác cho thấy rõ sự cần thiết của cơ chế phối hợp là việc bổ sung biển báo khoảng cách an toàn trên các tuyến cao tốc trong tháng 10/2026.

Trên cơ sở danh sách vị trí do C08 cung cấp, Cục ĐBVN đã yêu cầu các đơn vị quản lý đường bộ, địa phương, VEC và các nhà đầu tư BOT phối hợp triển khai hệ thống báo hiệu. Những tuyến thuộc diện thực hiện gồm Hà Nội–Hải Phòng, Pháp Vân–Cầu Giẽ, Diễn Châu–Bãi Vọt, TP.HCM–Trung Lương, Trung Lương–Mỹ Thuận và các đoạn cao tốc khác. Việc triển khai không chỉ liên quan đến kỹ thuật lắp đặt biển báo mà còn đến nguồn kinh phí và cơ chế thực hiện. Đối với các tuyến sử dụng ngân sách Trung ương, chi phí được xem xét theo quy định về bảo trì; đối với dự án PPP thuộc phạm vi quản lý của Cục, việc bổ sung kinh phí được xử lý theo cơ chế phù hợp với hợp đồng dự án. VEC và các Sở Xây dựng thực hiện trách nhiệm đối với các tuyến được giao.

Từ một yêu cầu chung về bảo đảm an toàn giao thông, có thể thấy các chủ thể quản lý phải thực hiện những phần việc khác nhau nhưng kết quả cuối cùng cần thống nhất. C08 xác định yêu cầu từ thực tiễn bảo đảm trật tự, an toàn giao thông; cơ quan quản lý đường bộ tổ chức phối hợp theo thẩm quyền; doanh nghiệp và các đơn vị quản lý tuyến triển khai công trình báo hiệu; địa phương tham gia thực hiện trên phạm vi được giao. Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với việc quản lý các điểm kết nối giữa quốc lộ và đường địa phương. Khi hình thành một khu công nghiệp, trung tâm logistics hoặc nút giao mới, tác động về lưu lượng, tải trọng phương tiện và ATGT không chỉ giới hạn trong dự án hay địa bàn đầu tư.

Vì vậy, việc xem xét đấu nối và tổ chức giao thông cần có sự trao đổi thông tin, đánh giá tác động trên toàn hành lang vận tải, xác định rõ chủ thể có thẩm quyền quyết định, đơn vị tổ chức thực hiện và trách nhiệm bảo đảm an toàn trong quá trình khai thác. Để làm được việc này, nhất thiết cần có vai trò một cơ quan điều phối chỉ đạo chung các chủ thể quản lý khác nhau để thực hiện thống nhất nhằm đáp ứng mục tiêu an toàn chung.

Quản lý vận tải liên tỉnh và dữ liệu: Không để thông tin dừng lại ở ranh giới quản lý

Bên cạnh kết cấu hạ tầng, hoạt động vận tải liên tỉnh cũng đặt ra yêu cầu phối hợp thường xuyên. Một tuyến vận tải hành khách hoặc hành lang vận chuyển hàng hóa có thể liên quan đến nhiều địa phương, bến xe, đơn vị kinh doanh vận tải và cơ quan chức năng. Khi một đoạn đường phải hạn chế lưu thông do sửa chữa, thiên tai hoặc tai nạn, thông tin cần được chuyển kịp thời đến các địa phương liên quan, lực lượng Cảnh sát giao thông và đơn vị vận tải. Phương án phân luồng cũng phải tính đến khả năng tiếp nhận phương tiện của các tuyến thay thế, đặc biệt là hệ thống quốc lộ và đường địa phương. Khả năng phối hợp này phụ thuộc đáng kể vào dữ liệu dùng chung.

Đến thời điểm 11/2026: Cục ĐBVN đã cơ bản hoàn thành chuẩn hóa, làm sạch và đồng bộ 99% dữ liệu đủ điều kiện trên hệ thống quốc lộ, cao tốc, với 16.852 bản ghi về tuyến đường, cầu và hầm. Quá trình triển khai có sự tham gia của 34 Sở Xây dựng, các Khu Quản lý đường bộ và hơn 3.300 xã. Kết quả này cho thấy việc quản lý dữ liệu đang từng bước chuyển từ tập hợp hồ sơ riêng lẻ sang tổ chức thông tin trên một nền tảng chung. Tuy nhiên, dữ liệu được chuẩn hóa mới là nền tảng ban đầu. Hiệu quả quản lý còn phụ thuộc vào việc cập nhật thường xuyên, kết nối thông tin vận tải, tình trạng khai thác, hư hỏng công trình và các cảnh báo an toàn. Đặc biệt, đối với dữ liệu phục vụ điều hành giao thông, cần xác định rõ cơ quan cung cấp, đơn vị chịu trách nhiệm về chất lượng thông tin, cơ chế chia sẻ và quyền khai thác của từng chủ thể. Dữ liệu chỉ thực sự có giá trị khi giúp cơ quan quản lý phát hiện sớm vấn đề, phối hợp xử lý nhanh hơn và đưa ra quyết định dựa trên tình trạng thực tế của mạng lưới.

Từ phối hợp theo vụ việc đến cơ chế vận hành thường xuyên

Ba tình huống trên cho thấy sự phối hợp giữa Cục ĐBVN, Cục CSGT (C08), địa phương, VEC và các nhà đầu tư PPP/BOT không chỉ phát sinh khi có sự cố mà là yêu cầu thường xuyên trong tổ chức giao thông, quản lý khai thác, bảo trì, kiểm soát an toàn. Để phối hợp hiệu quả, cần tập trung vào một số vấn đề cụ thể:

- Xác định đầu mối phối hợp đối với từng tuyến, hành lang vận tải và nhóm tình huống liên ngành; phân biệt rõ trách nhiệm quản lý kết cấu hạ tầng với nhiệm vụ chỉ huy, điều khiển giao thông, quản lý vận tải và trực tiếp vận hành công trình;

- Hình thành quy trình trao đổi thông tin, xử lý sự cố và phối hợp phân luồng giữa cơ quan quản lý đường bộ, lực lượng CSGT, địa phương và doanh nghiệp vận hành. Những phương án có tác động liên tỉnh, liên vùng phải được xem xét trên phạm vi đủ rộng, không chỉ tại vị trí xảy ra sự cố;

- Việc phối hợp phải gắn với trách nhiệm theo dõi kết quả. Mỗi bất cập được phát hiện cần có đầu mối tiếp nhận, đơn vị xử lý, thời hạn thực hiện và cơ chế phản hồi. Đối với công trình do nhà đầu tư PPP/BOT hoặc doanh nghiệp khai thác, các yêu cầu phối hợp cần được thực hiện phù hợp với pháp luật và trách nhiệm theo hợp đồng;

- Cuối cùng, cần tăng cường kết nối dữ liệu giữa các chủ thể, từng bước hình thành khả năng theo dõi tình trạng giao thông và an toàn hạ tầng trên những hành lang vận tải quan trọng, phục vụ điều hành và hỗ trợ xử lý các tình huống vượt phạm vi một địa phương.

Những yêu cầu này không nhất thiết làm phát sinh thêm cấp quản lý hay đầu mối trung gian. Điều cần thiết là xác định đúng trách nhiệm, thiết lập phương thức phối hợp và sử dụng hiệu quả các tổ chức, hệ thống dữ liệu hiện có.

Thống nhất trong vận hành, không phải tập trung mọi công việc

Thực tiễn quản lý đường bộ đang cho thấy, những điểm nghẽn lớn không phải lúc nào cũng xuất phát từ một tuyến đường xuống cấp hay một cơ quan thiếu thẩm quyền. Có những vấn đề nảy sinh ngay tại ranh giới trách nhiệm: giữa cao tốc và đường địa phương, giữa quản lý hạ tầng và điều hành giao thông, giữa cơ quan nhà nước và doanh nghiệp khai thác. Giải quyết những điểm nghẽn đó đòi hỏi sự phối hợp thực chất, dựa trên thông tin thống nhất, trách nhiệm rõ ràng và khả năng xử lý kịp thời. Trong mô hình quản lý sau phân cấp, Cục ĐBVN thực hiện vai trò quản lý chuyên ngành, hướng dẫn, theo dõi và phối hợp theo thẩm quyền; địa phương chủ động quản lý các tuyến đường được giao; Cục CSGT thực hiện nhiệm vụ bảo đảm trật tự, ATGT; VEC và các nhà đầu tư PPP/BOT chịu trách nhiệm quản lý, vận hành, khai thác công trình theo quy định và phạm vi được giao.

Một mạng lưới đường bộ có thể do nhiều chủ thể quản lý, nhưng đối với người dân và doanh nghiệp, điều quan trọng nhất vẫn là giao thông thông suốt, an toàn và không bị gián đoạn bởi ranh giới trách nhiệm. Đó cũng là thước đo thực chất của hiệu quả phối hợp trong quản lý nhà nước về đường bộ.

Đón đọc Kỳ 6: Từ chính sách đến hiện trường: Ai chịu trách nhiệm kiểm tra, giám sát và xử lý các vấn đề về đường bộ?

 


Author: (Nhóm nghiên cứu tổ chức – thể chế)

Category