Buổi tập huấn do Khu Quản lý đường bộ I tổ chức cho các nhà thầu và các Văn phòng Quản lý đường bộ
Từ yêu cầu thực tiễn đến số hóa công tác quản lý, bảo trì
Phát biểu khai mạc Hội nghị, lãnh đạo Khu Quản lý đường bộ I cho biết, hiện Khu đang trực tiếp quản lý các tuyến QL.6 từ Phú Thọ đến Điện Biên, QL.1 từ Hà Nội đến Thanh Hóa, Đường Hồ Chí Minh từ Cao Bằng – Thanh Hóa, QL.3 các đoạn tuyến trùng với đường Hồ Chí Minh, các tuyến cao tốc (gồm: cao tốc Bắc Nam phía Đông: các đoạn Cao Bồ - Mai Sơn và Mai Sơn – Quốc lộ 45; cao tốc Nội Bài - Lào Cai từ Km244+155 - Km262+353; cao tốc Tuyên Quang - Phú Thọ từ Km0+00 - Km40+200; cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên từ Km0 - Km8+772,76), ngoài ra còn thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước đối với các dự án BOT/VEC trên địa bàn được giao quản lý. Công tác quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì kết cấu hạ tầng đường bộ thời gian qua đã từng bước được chuẩn hóa. Hệ thống hồ sơ, sổ sách nghiệp vụ đang phục vụ nhiều công việc như quản lý hiện trường, theo dõi tình trạng công trình, kiểm tra, nghiệm thu, xử lý sự cố, bảo đảm giao thông và quản lý tài sản kết cấu hạ tầng đường bộ.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy hệ thống sổ sách còn nhiều, một số nội dung trùng lặp, cùng một thông tin phải cập nhật trên nhiều biểu mẫu. Dữ liệu chủ yếu được ghi chép thủ công rồi tiếp tục nhập, tổng hợp trên máy tính; việc tra cứu hồ sơ lịch sử, tổng hợp số liệu và chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị còn mất nhiều thời gian. Đặc biệt, cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý chưa được hình thành đầy đủ theo hướng tập trung, thống nhất và liên thông.
Từ thực tế trên, Khu Quản lý đường bộ I xác định chuyển đổi số trong quản lý, bảo trì đường bộ không đơn thuần là chuyển sổ sách giấy lên môi trường điện tử, mà phải từng bước thay đổi phương thức quản lý, lấy dữ liệu làm nền tảng phục vụ kiểm tra, giám sát, lập kế hoạch và điều hành. Mục tiêu được đặt ra là “một lần cập nhật dữ liệu, nhiều lần khai thác”, bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác, kịp thời, có khả năng kiểm tra, truy xuất và chia sẻ.
Toàn cảnh buổi tập huấn
Thí điểm để kiểm chứng phần mềm bằng thực tế quản lý tuyến
Lãnh đạo Khu Quản lý đường bộ I cho biết, một trong những nội dung trọng tâm của Hội nghị là hướng dẫn các đơn vị trực tiếp đưa phần mềm vào quá trình quản lý, bảo trì hằng ngày. Theo định hướng triển khai, phần mềm từng bước quản lý các nhóm nghiệp vụ như nhật ký tuần kiểm, nhật ký tuần đường, trực bảo đảm giao thông, trực chốt, đếm xe, quản lý cầu, hầm, công trình phòng hộ, quản lý hành lang và giấy phép thi công, cũng như theo dõi công tác bảo dưỡng thường xuyên.
Việc triển khai trong giai đoạn đầu vì vậy không chỉ nhằm hướng dẫn cán bộ “biết sử dụng phần mềm”, mà quan trọng hơn là đưa phần mềm vào môi trường nghiệp vụ thực tế để kiểm chứng mức độ phù hợp của quy trình, biểu mẫu, trường dữ liệu và các chức năng.
Thông qua quá trình sử dụng thực tế tại Khu Quản lý đường bộ I và các đơn vị tham gia, những vấn đề chưa phù hợp sẽ được phát hiện, tổng hợp và phản hồi để tiếp tục điều chỉnh. Chính lãnh đạo Khu yêu cầu trong quá trình sử dụng, các đơn vị phải kịp thời phản ánh khó khăn, bất cập về nghiệp vụ, biểu mẫu, trường dữ liệu và chức năng của phần mềm để tổng hợp, xử lý.
Đây là khâu có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu phát triển ứng dụng ở quy mô lớn hơn: phần mềm cần được kiểm chứng không chỉ về mặt kỹ thuật mà cả về tính phù hợp với quy trình quản lý, khả năng cập nhật dữ liệu tại hiện trường, chất lượng dữ liệu đầu vào và hiệu quả khai thác thông tin của các cấp quản lý.
Lấy người sử dụng và dữ liệu thực tế làm thước đo
Theo yêu cầu của lãnh đạo Khu Quản lý đường bộ I, các Văn phòng Quản lý đường bộ phải thực hiện tốt vai trò hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc và khai thác dữ liệu. Các đơn vị quản lý, bảo dưỡng và các nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án BOT có trách nhiệm cập nhật dữ liệu đầy đủ, chính xác, kịp thời và chịu trách nhiệm đối với thông tin do đơn vị mình cập nhật.
Đối với cán bộ quản lý của Khu, phương thức làm việc cũng cần từng bước thay đổi từ chủ yếu tiếp nhận các báo cáo do đơn vị gửi lên sang trực tiếp khai thác dữ liệu trên hệ thống để kiểm tra, giám sát, tổng hợp, phân tích và tham mưu.
Theo lãnh đạo Khu Quản lý đường bộ I, Hội nghị mới chỉ là bước khởi đầu. Hiệu quả của phần mềm phụ thuộc vào sự đồng bộ của ba yếu tố con người – quy trình – dữ liệu. Phần mềm chỉ phát huy tác dụng khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, chính xác; quy trình nghiệp vụ được thực hiện thống nhất và cán bộ sử dụng hệ thống một cách chủ động, có trách nhiệm.
Do đó, quá trình thí điểm cũng chính là giai đoạn để đánh giá toàn diện từ thao tác của cán bộ tuần đường, tuần kiểm và đơn vị bảo dưỡng đến khả năng kiểm tra, giám sát, tổng hợp và phân tích thông tin của cơ quan quản lý.
Hoàn thiện cơ sở dữ liệu để tiến tới triển khai đồng bộ
Một nhiệm vụ quan trọng khác trong giai đoạn triển khai là rà soát và chuẩn hóa dữ liệu. Các đơn vị được yêu cầu kiểm tra dữ liệu hiện có trước khi đưa lên hệ thống, bảo đảm đầy đủ, chính xác, thống nhất và có khả năng kiểm tra, đối chiếu.
Khu Quản lý đường bộ I đồng thời yêu cầu bảo đảm cách thức thực hiện thống nhất giữa các đơn vị, tránh tình trạng mỗi nơi áp dụng một phương thức khác nhau, ảnh hưởng đến chất lượng cơ sở dữ liệu chung. Dữ liệu quản lý, bảo trì đường bộ phải được xác định là nguồn thông tin quan trọng, được cập nhật thường xuyên, có nguồn gốc, có trách nhiệm quản lý và có khả năng truy xuất.
Qua rà soát, việc xây dựng cơ sở dữ liệu cũng cần tiếp tục tính đến các loại tài sản đặc thù trên mạng lưới đường bộ và đường cao tốc như hầm, hệ thống giao thông thông minh (ITS), biển báo điện tử VMS, trạm thu phí, trạm kiểm tra tải trọng cùng các công trình, thiết bị khác trên tuyến.
Đây là cơ sở quan trọng để phần mềm không dừng ở việc số hóa một số biểu mẫu hiện có mà từng bước hình thành hệ thống dữ liệu quản lý kết cấu hạ tầng đường bộ tập trung, thống nhất và có khả năng liên thông.
Từ thí điểm đến triển khai tác nghiệp trên môi trường số
Theo định hướng được đặt ra tại Hội nghị, kết quả triển khai thực tế cần được tổng hợp, đánh giá để xác định những nội dung phù hợp, những chức năng cần điều chỉnh và những yêu cầu cần bổ sung. Trên cơ sở đó, phần mềm tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đáp ứng đồng thời yêu cầu quản lý thống nhất và đặc thù của hoạt động quản lý, bảo trì tại hiện trường.
Định hướng của Khu Quản lý đường bộ I là chuẩn hóa biểu mẫu, xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung và phần mềm quản lý thống nhất, đồng thời từng bước kết nối với cơ sở dữ liệu tài sản đường bộ, ITS, hệ thống báo cáo và chữ ký số.
Việc triển khai thí điểm vì vậy cần được xem là bước kiểm nghiệm trước khi phát triển ứng dụng ở quy mô rộng hơn. Qua dữ liệu và phản hồi thu được trong quá trình sử dụng, các đơn vị có thể đánh giá mức độ phù hợp của phần mềm với thực tiễn; tiếp tục chuẩn hóa quy trình, biểu mẫu và cơ sở dữ liệu; hoàn thiện các chức năng còn thiếu, từ đó tạo cơ sở thực tiễn cho việc xem xét nhân rộng và áp dụng thống nhất.
Mục tiêu cuối cùng không phải tạo thêm một công cụ để cán bộ nhập liệu, mà là giảm ghi chép, giảm tổng hợp thủ công và nâng cao chất lượng quản lý. Dữ liệu sau khi được cập nhật phải quay trở lại phục vụ chính công việc quản lý: giúp nắm bắt hiện trạng tuyến đường, phát hiện vấn đề, theo dõi quá trình xử lý, xây dựng kế hoạch bảo trì và tham mưu cho lãnh đạo nhanh chóng, chính xác, có cơ sở.
Theo ông Đinh Trung Thành, Giám đốc Khu Quản lý đường bộ I, tin tưởng với sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Cục Đường bộ Việt Nam, sự phối hợp tích cực của các phòng tham mưu của Cục, Khu Quản lý đường bộ I cùng các Văn phòng Quản lý đường bộ, đơn vị quản lý bảo dưỡng và các nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án, việc triển khai phần mềm được kỳ vọng sẽ từng bước hình thành phương thức quản lý đường bộ dựa trên dữ liệu, thống nhất, khoa học và hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và quản lý kết cấu hạ tầng đường bộ trong giai đoạn mới.
