Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh vai trò của nhân dân trong sự nghiệp cách mạng, đồng thời yêu cầu cán bộ phải gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân. Đối với ngành Đường bộ, tư tưởng đó càng có ý nghĩa thiết thực khi hầu hết các nhiệm vụ đều gắn trực tiếp với đời sống người dân, hoạt động đi lại, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Hiệu quả của một tuyến đường không chỉ được đánh giá bằng chất lượng công trình hay các chỉ tiêu kỹ thuật, mà còn được đo bằng mức độ đồng thuận của người dân. Việc giải quyết các vấn đề về hạ tầng giao thông không chỉ cần giải pháp chuyên môn mà còn cần sự phối hợp, chia sẻ và đồng hành của chính quyền cơ sở, người dân và doanh nghiệp.
Thực tiễn hoạt động của ngành Đường bộ cho thấy nhiều lĩnh vực thường xuyên tiếp xúc với người dân và xã hội như giải phóng mặt bằng các dự án, tuyên truyền bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, điều tiết và tổ chức giao thông, xử lý các vấn đề vận tải đường bộ, đào tạo người điều khiển phương tiện hay thu phí đường bộ. Đây cũng là những lĩnh vực đòi hỏi công tác dân vận phải được triển khai hiệu quả và thực chất.
“3 sát” – nền tảng để gần dân, hiểu việc
“3 sát” gồm sát nhiệm vụ, sát địa bàn và sát người dân, doanh nghiệp. Trong đó, sát nhiệm vụ được xác định là yêu cầu đầu tiên của công tác dân vận. Dân vận phải gắn chặt với nhiệm vụ chính trị và chuyên môn, không thể tách thành một công việc riêng biệt hay chỉ thực hiện khi phát sinh vụ việc. Từ quản lý kết cấu hạ tầng giao thông, bảo trì đường bộ, tổ chức giao thông đến giải quyết kiến nghị của người dân và doanh nghiệp đều cần được lồng ghép với công tác dân vận.
Sát địa bàn là yêu cầu xuất phát từ đặc thù quản lý rộng của ngành Đường bộ. Cán bộ không chỉ nắm tình hình qua báo cáo mà cần trực tiếp xuống cơ sở, kiểm tra thực tế, lắng nghe phản ánh từ hiện trường để nhận diện đúng vấn đề và lựa chọn giải pháp phù hợp.
Bên cạnh đó, sát người dân và doanh nghiệp được xác định là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao chất lượng phục vụ. Người dân và doanh nghiệp vừa là đối tượng phục vụ, vừa là chủ thể tham gia giám sát quá trình thực hiện nhiệm vụ của ngành. Vì vậy, cán bộ cần chủ động lắng nghe cả những ý kiến chưa đồng thuận để kịp thời điều chỉnh cách làm, nâng cao hiệu quả quản lý.
“4 hiểu” – giải quyết công việc đúng và thuyết phục
Nếu “3 sát” giúp cán bộ đến gần cơ sở thì “4 hiểu” giúp giải quyết công việc đúng hướng và tạo sự đồng thuận. “4 hiểu” gồm hiểu chủ trương, hiểu chuyên môn, hiểu tâm lý người dân và hiểu các vấn đề xã hội đang phát sinh.
Theo đó, cán bộ phải nắm vững chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời hiểu sâu chuyên môn để có thể giải thích các vấn đề liên quan đến tổ chức giao thông, đấu nối, bảo đảm an toàn giao thông hay hoạt động vận tải bằng ngôn ngữ dễ hiểu đối với người dân.
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, việc thấu hiểu tâm lý và lợi ích chính đáng của người dân cũng được xem là yếu tố quan trọng để tạo sự chia sẻ, đồng thuận. Đồng thời, cán bộ cần thường xuyên cập nhật các vấn đề xã hội mới phát sinh như đô thị hóa, gia tăng phương tiện, phát triển logistics, khu công nghiệp hay khu dân cư để không bị động trong công tác quản lý.
“5 cùng” – biến dân vận thành sự đồng hành
Nếu “3 sát” là phương pháp tiếp cận, “4 hiểu” là yêu cầu về nhận thức và năng lực thì “5 cùng” chính là cách thức tổ chức thực hiện, gồm: cùng nghe, cùng trao đổi, cùng tìm giải pháp, cùng tháo gỡ và cùng kiểm tra kết quả.
Trong đó, “cùng nghe” là lắng nghe phản ánh của người dân, doanh nghiệp và chính quyền cơ sở để hiểu rõ nguyên nhân, nhu cầu thực tế. “Cùng trao đổi” là xây dựng quá trình đối thoại hai chiều, giúp người dân được giải thích, được tham gia và được tôn trọng. “Cùng tìm giải pháp” là phát huy vai trò của tất cả các bên liên quan nhằm giải quyết vấn đề ngay từ cơ sở, hạn chế phát sinh điểm nóng.
“Cùng tháo gỡ” đòi hỏi cán bộ phải theo dõi vụ việc đến cùng, kịp thời giải quyết hoặc hướng dẫn rõ ràng khi vượt thẩm quyền. Trong khi đó, “cùng kiểm tra kết quả” nhằm bảo đảm các giải pháp đưa ra thực sự phát huy hiệu quả trong thực tế, qua đó chuyển công tác dân vận từ vận động sang đồng hành và phục vụ.
Đưa dân vận trở thành công việc hằng ngày
“3 sát – 4 hiểu – 5 cùng” không nên dừng lại ở khẩu hiệu mà cần được cụ thể hóa thành phương pháp làm việc của mỗi cán bộ ngành Đường bộ. Đây là một chuỗi liên hoàn, trong đó sát mà không hiểu sẽ dễ máy móc; hiểu mà không cùng làm sẽ khó tạo chuyển biến; còn cùng làm mà không kiểm tra sẽ khó bảo đảm hiệu quả.
Để phương châm này đi vào cuộc sống, tham luận đề xuất nhiều giải pháp như gắn công tác dân vận với nhiệm vụ chuyên môn; tăng cường cán bộ xuống cơ sở; nâng cao kỹ năng giao tiếp, đối thoại; xây dựng cơ chế phối hợp với chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và doanh nghiệp; coi trọng tiếp thu, phản hồi ý kiến người dân; lấy kết quả thực tế làm thước đo hiệu quả công tác dân vận.
Khẳng định đặc thù của ngành Đường bộ là công việc hiện diện ở khắp nơi, gắn với từng tuyến đường, từng địa bàn dân cư và hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân, tham luận nhấn mạnh: dân vận phải ở trên tuyến đường, ở tại cơ sở, trong từng cuộc trao đổi với người dân và doanh nghiệp, đồng thời phải được thể hiện bằng kết quả của từng công việc cụ thể.
Với phương châm “3 sát – 4 hiểu – 5 cùng”, mỗi cán bộ ngành Đường bộ cần chủ động hơn với cơ sở, gần gũi hơn với nhân dân, sâu sát hơn với doanh nghiệp; lấy lắng nghe làm điểm bắt đầu, lấy phối hợp làm phương pháp, lấy giải quyết vấn đề làm mục tiêu và lấy hiệu quả thực tế làm thước đo, góp phần xây dựng môi trường giao thông văn minh, an toàn và hiệu quả.
